Rossiya Federatsiyasi ichida ko'chib o'tganda xorijiy fuqaroni yangi turar joy bo'yicha hisobga qo'yish

Turgan joyini o'zgartirganda xorijiy fuqarolarni migratsiya hisobiga qo'yish tartibi 18.07.2006-yildagi «Rossiya Federatsiyasida xorijiy fuqarolar va fuqaroligi bo'lmagan shaxslarni migratsiya hisobiga olish to'g'risida»gi 109-FZ-sonli Federal qonun va RF Hukumatining 15.01.2007-yildagi 9-sonli qarori bilan tartibga solinadi. Boshqa shahar yoki mintaqaga ko'chib o'tayotgan xorijiy fuqaro belgilangan muddatda yangi manzil bo'yicha hisobga turishi shart — va uning ma'muriy javobgarlikka tortilish-tortilmasligi qabul qiluvchi tomonning harakatlariga emas, aynan uning o'z harakatlariga bog'liq.

Kelganlik to'g'risidagi bildirishnoma qabul qiluvchi tomon tomonidan Rossiya IIVning hududiy organiga yangi manzilga kelgan kundan boshlab 7 ish kunidan kechiktirmay topshiriladi (109-FZ 20-moddasi 3-qismi). Bildirishnomani topshirish majburiyati qabul qiluvchi tomon zimmasida, biroq qonun xorijiy fuqaroga ushbu muddatni mustaqil ravishda nazorat qilishni yuklaydi: shaxsni tasdiqlovchi hujjat va migratsiya kartasini taqdim etish, bildirishnoma blankasining migratsiya hisobi organi belgisi qo'yilgan ajratib olinadigan qismini olish va uni o'zida saqlash (109-FZ 22-moddasi). Agar qabul qiluvchi tomon bildirishnomani topshirmagan bo'lsa, xorijiy fuqaro buni o'zi — shaxsan, MFC orqali yoki davlat xizmatlari portali orqali elektron tarzda — amalga oshirishga haqli va majbur.

109-FZ 20-moddasining amaldagi tahriri (31.07.2025-yildagi 270-FZ-sonli qonun tahririda) yangi joyda yetti kundan ko'p bo'lmagan muddat turganlarni qayta hisobga qo'yishdan ozod qiladi, mehmonxona, tibbiyot yoki ijtimoiy tashkilotga joylashtirish hollari bundan mustasno. Agar safar uzoqroq davom etsa — bildirishnomaning ajratib olinadigan qismini muddat tugashini kutmasdan, oldindan olish zarur.

Xorijiy fuqaroga haqiqiy ko'chib o'tish sanasini tasdiqlovchi hujjatlarni — chiptalar, ijara shartnomasi, joylashish sanasi haqidagi yozishmalarni saqlab qo'yish tavsiya etiladi, chunki keyinchalik aynan ular yetti kunlik muddat o'tmaganligining yagona isboti bo'lib qoladi. RF KoAP 18.8-moddasi 1-qismiga ko'ra, migratsiya hisobi qoidalarini buzish RF hududidan ma'muriy chiqarib yuborish bilan yoki usiz 2 000 rubldan 5 000 rublgacha jarimaga sabab bo'ladi, bunda IIV mansabdor shaxslari bildirishnomadagi manzil bo'yicha yashamaslik faktini qayd etadi va bu yaqinda ko'chib o'tish oqibati ekanligini mustaqil ravishda aniqlamaydi. Sud amaliyoti bu xavfni tasdiqlaydi: xorijiy fuqarolar ko'chib o'tganidan keyingi dastlabki kunlardayoq, yetti kunlik muddat hali o'tmagan paytda javobgarlikka tortiladi (Samara shahar Promishlenniy tuman sudining 17.11.2022-yildagi 5-642/2022-sonli ish bo'yicha qarori), chunki sudlar, qoida tariqasida, yozma dalillarsiz og'zaki tushuntirishlarni qabul qilmaydi.

Tashrif buyurish tartibga solingan hududlar rejimi alohida muammo hisoblanadi, ularning ro'yxati RF Hukumatining 04.07.1992-yildagi 470-sonli qarori (20.12.2019-yildagi tahrirda) bilan belgilangan. Boshqa mintaqaga safardan oldin xorijiy fuqaro yo'nalish ushbu ro'yxatga kirmasligini va chegara zonasi hududida joylashmaganligini mustaqil ravishda aniqlashi kerak — bu haqda na qabul qiluvchi tomon, na tashuvchi ogohlantirishga majbur emas. Bunday hududlarning katta qismida alohida rejimning ko'rinadigan belgilari yo'q, ularning chegaralari esa ko'pincha aholi punktlarining zamonaviy qurilishiga mos kelmaydi.

Agar aholi punkti ro'yxatga kirsa, kirish qabul qiluvchi tashkilot tomonidan Rossiya IIV va Rossiya FXXning hududiy organlari bilan kelishiladi — xorijiy fuqaro qabul qiluvchi tomonga oldindan murojaat qilishi va kelishuv safar boshlanishidan oldin olinganiga ishonch hosil qilishi lozim. Agar hudud bir vaqtning o'zida chegara zonasi hududiga kirsa, Rossiya FXX chegara organlarining yakka tartibdagi yoki jamoaviy propuski talab etiladi (Rossiya FXXning 07.08.2017-yildagi 454-sonli buyrug'i, 25.05.2024-yildagi tahrirda, Rossiya FXXning 28.02.2023-yildagi 102-sonli buyrug'i). Propusk olish majburiyati u yerda bo'lish davomiyligiga bog'liq emas — tranzit o'tish yoki bir necha soatga to'xtash uchun istisnolar nazarda tutilmagan.

Chegara zonasiga kirish, unda bo'lish va harakatlanish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik RF KoAP 18.2-moddasi 1.1-qismi bilan belgilangan — ogohlantirish yoki ma'muriy chiqarib yuborish bilan yoxud usiz 1 500 rubldan 5 000 rublgacha jarima. Ishlardan birida xorijiy fuqarolar chegara zonasida propusksiz to'xtatilgan va safarning tranzit xususiyatiga ishora qilish ularni javobgarlikdan ozod qilmagan.

Rossiya Federatsiyasi ichida turgan joyini o'zgartirganda ma'muriy javobgarlikka tortilmaslik uchun xorijiy fuqaro:

• kelganlik to'g'risidagi bildirishnomani topshirishning yetti kunlik muddatini mustaqil ravishda nazorat qilishi va faqat qabul qiluvchi tomonga tayanmasligi;
• kelganlik to'g'risidagi bildirishnomaning ajratib olinadigan qismini yangi manzilda bo'lishning butun davri mobaynida saqlashi;
• qabul qiluvchi tomon harakat qilmagan taqdirda — bildirishnomani mustaqil ravishda topshirishi (shaxsan, MFC yoki davlat xizmatlari portali orqali);
• haqiqiy ko'chib o'tish sanasini tasdiqlovchi hujjatlarni (chiptalar, ijara shartnomasi, joylashish sanasi haqidagi yozishmalar) saqlab qo'yishi;
• safardan oldin yo'nalish tashrif buyurish tartibga solingan hududlar ro'yxatiga (1992-yildagi 470-sonli qaror) kirmasligini tekshirishi;
• bunday hudud aniqlanganda — qabul qiluvchi tomon orqali Rossiya IIV va Rossiya FXX bilan kirishni oldindan kelishib olishi;
• agar hudud chegara zonasiga kirsa — Rossiya FXX chegara organlaridan yakka tartibdagi yoki jamoaviy propuskni, shu jumladan tranzit o'tish uchun ham, oldindan shaxsan olishi kerak.

Ko'rsatilgan qadamlarga rioya qilish RF KoAP 18.8 va 18.2-moddalari bo'yicha javobgarlikka tortilish xavfini minimallashtirish imkonini beradi, chunki amaliyot ko'rsatishicha, jazolashning asosiy sababi rejimning buzilishining o'zi emas, balki qonunda belgilangan majburiyatlar o'z vaqtida bajarilganini tasdiqlovchi hujjatlarning yo'qligidir.